37 dereceye kadar normal olan vücut isisi, çok sicak havalarda ve rutubetin arttigi durumlarda 40-41 dereceye kadar yükselebiliyor. Bu durum hücrelerde özellikle de beyin hücrelerinde tahribat yapiyor. Asiri sicaga maruz kalan bir kisinin, beynindeki isi ayarlama merkezinin fonksiyonu bozuluyor ve ‘günes çarpmasi' denilen ciddi saglik sorunu ortaya çikiyor. Bu sebeple, sicak çarpmasi belirtilerine karsi uyanik olunmasi ve alinan tedbirlerle hasta düzelmezse doktora haber verilmesi, büyük hayati önem tasiyor.

Uzmanlarin belirttigine göre, ilerlemis sicak çarpmasi çok tehlikeli olup tedavi edilse bile hastalarin yüzde 20'si ölüyor. Iyilesenlerin ise sinir sisteminde kalici hasarlar olusabiliyor, denge ve koordinasyonlarinin normale dönmesi aylar aliyor. Ilk belirtiler görüldügünde teshis konur ve suur kaybindan önce tedaviye baslanirsa iyilesme sansi oldukça yüksek.

Sicak çarpmasinin ilk belirtilerini, ‘Çok yüksek ates (40-41 derece), terleyememe, komaya kadar giden sinir sistemi bozukluklari, halsizlik, bas agrisi, bas dönmesi, kusma-bulanti, nabiz hizlanmasi ve cildin kurumasi' olarak siralayan uzmanlar, ‘Algilama ve koordinasyon yeteneginin azalmasi, görme netliginin bozulmasi, göz çukurlarinin belirginlesmesi ve bilincin kaybolmasi' gibi ileri belirtiler ortaya çikar çikmaz derhal doktor çagirilmasi gerektigini kaydediyor.

Uzmanlar, böyle bir vakayla karsilasildiginda, hastanin hemen serin ve hava akimi olan bir yere alinmasi gerektigini ifade ederek, “Siki giysileri gevsetilmeli. Hastanin solunumu kontrol edilmeli (Gerekirse hava yolu açilip suni solunuma baslanmali). Hasta su veya vantilatörle sogutulmaya çalisilmali. Atesi 39 dereceye düsünceye kadar sogutma islemine devam edilmeli. Acil olarak hastaneye götürülmelidir” önerisinde bulunuyor.

Mecburiyet olmadikça, günes sicakliginin en belirgin oldugu 11.00-15.00 saatleri arasinda disariya çikilmamasi gerektigini vurgulayan uzmanlar, özellikle çocuklar, yaslilar, kalp ve seker gibi kronik hastaligi olanlarin buna özellikle dikkat etmeleri gerektigini bildiriyor.

Uzmanlar, asiri sicaklarda bol sivi ve mineral içeren içecekler tüketilmesi gerektigini belirterek, “Kalp hastaligi veya hipertansiyonu olup tuzsuz diyet alan kisiler disinda gidalarla tuz alimi arttirilmalidir. Tuz kisitlamasi olanlar ise sivi ve tuz kaybi yönünden çok dikkatli olmalidir. (Susamamis olsaniz bile sik sik su için çünkü susamak vücudunuzun su ihtiyacini belirten güvenli bir isaret degildir.) Alkollü içecekler kullanmayin. Hafif yemekler, sulu yiyecekler (meyve, salata, çorba vb.) yenmeli. Yagli agir yemeklerden ve tika basa yemekten kaçinilmali” diyorlar.

Ince, açik renk ve bol giysiler giyilmesi geregine de isaret eden uzmanlar, “Giysiniz günes isiginin sizi yakmasini önlesin ama terletip su kaybettirmesin. Genis kenarli sapka giyin, yüzünüz dogrudan günes altinda kalmasin. Sik sik dus yapip serinlemeye çalisin. Disarida aktif olarak çalismasi gerekenlerin mümkün oldukça günes altinda korunmasiz kalmamaya, agir eforlardan kaçinmaya ve sik sik, bol bol sivi tuzlu gidalar almaya daha çok dikkat etmeleri gerekir” ifadesini kullaniyor.